6 Su temini hakkinda temel bilgiler

Makale Dizini

6.1.Su Dağıtım Hatları

Dağıtım sistemi boru ağıyla tüketicilere su dağıtılmasıdır (Şekil 6.1).

Aşağıdakiler için su ihtiyacını karşılamak için tasarlanmışlardır:
Evsel
Ticari
Endüstriyel
Yangın söndürme amaçları

İyi bir dağıtım sistemi aşağıdakileri sağlamalıdır:

Akış belirli bir oranda ve tüketicinin musluklarında yeterli su basıncı olmalıdır (yani basınç, tüketici ihtiyaçlarını karşılamak için yeterince büyük olmalıdır).
Basınç itfaiye ihtiyaçlarını karşılamak için yeterince büyük olmalıdır.
Basınç gereksiz de yüksek olmamalıdır çünkü hem maliyeti arttırır, hem de su kaybına neden olur.
Dağıtılan suyun saflığı muhafaza edilmelidir. Bu tamamen su geçirmez bir dağıtım sistemi gerektirir.
Dağıtım sisteminin bakımı kolay ve ekonomik olmalıdır.
Su boru hattının arıza dönemlerinde su mevcut kalmalıdır. Dağıtım sisteminde bir boru patlarsa, geniş bir alan susuz kalmamalıdır. Belirli bir boru uzunluğu onarım altında ve kapatılmış ise, bu boru hattının aşağı akım tarafında yaşayan nüfusun suyu, diğer boru hattından gelmelidir.
Onarımlar sırasında, trafikte herhangi bir tıkanıklığa neden olmamalıdır. Diğer bir deyişle, boru hatları, otoyollar, taşıyıcı yollarda değil, yürüme yollarının altında olmalıdır.

DAĞITIM SİSTEMLERİ

A. Ölü Nokta Yöntemiyle Dal Şeklinde Çözüm

Ağacın dallarına benzeyen bir çözüm şeklidir:
Ana (gövde) hattı
Alt şebeke
Dallar
Ana hat su temininin ana kaynağıdır. Gövde hattından tüketiciye su dağıtımı yoktur.
Alt-şebeke ana hatta bağlı ve ana yollar boyuncadır.
Dallar alt şebekeye bağlı ve sokaklar boyunca vardır.
Son olarak servis bağlantıları dallardan tüketiciye verilmektedir.

Şekil 6.1. Bir İçmesuyu Şebekesine Örnek

Avantajları:

Su dağıtımı çok basit bir yöntemdir. Hesaplamaları yapmak kolay ve basittir.
Boruların gerekli boyutları ekonomiktir.
Bu yöntem kesme vanalarını nispeten daha az sayıda gerektirir.

Dezavantajları:

İş tamamlanana kadar tamir altında bir borudan su alma olanağı yoktur.
Bu sistemde, su sirküle olur ancak statik kaldığı birçok ölü nokta vardır. Bu noktalarda durgunluk nedeniyle bakteri üremesi birikir. Bu sorunu aşmak için tahliye vanaları ölü noktaya konur, arada bir açılarak suyun tahliyesi yapılır fakat bu da suyun ziyan olmasına neden olur.
Borunun ölü uçlarında klor kalıntısını korumak zordur.
Sadece bir ana su tarafından besleniyor olmasından dolayı yangın söndürme faaliyetleri sınırlı olacaktır.
Ek alanlarda, su besleme sistemine bağlı olarak basınç istenmediği halde düşük olabilir. Bu sorun, birçok daha az gelişmiş ülkede yaygındır.

B. Grid Yöntemi

Grid yönteminde, tüm borular birbirine ölü uç olmadan bağlıdır. Bu tip bir sistemde, su daha fazla yönde herhangi bir noktaya ulaşabilir (Şekil 6.2).

Şekil 6.2. Grid (Izgara) Yöntemi İçmesuyu Şebekesi Örneği

Kaynak: http://portal.netcad.com.tr/pages/viewpage.action?pageId=100827254

Avantajları:

Besleme sisteminde su birden fazla doğrultuda akmada serbest olacağı için, durgunluk dal sisteminde kolayca oluşmaz.
Su, arıza veya onarım sırasında kesintiye uğramayacak ve diğer taraftan akmaya devam edecektir.
Su asgari kayıpla tüm noktalara ulaşır.

Yangınlar sırasında, kesme vanaları manipüle edilerek, su temini çok yönlü olabilir ve yangın söndürme için yönlendirilir.

Dezavantajları:

Boru nispeten daha uzun olduğundan boru döşeme maliyeti daha fazladır.
Vanalar fazla sayıda gereklidir.
Boru boyutları hesaplanması daha karmaşıktır.

C. Döngülerle Grid Model

Döngüler (yukarıdaki şemaya benzer) bir ızgara deseni ile bir şehire (endüstriyel, ticari ve ticari alanlar) su basıncını artırmak için verilmektedir.
Döngüler stratejik bir şekilde yerleştirilmelidir böylece şehir sürekli su basıncını alabilmelidir.
Bu modelin avantajları ve dezavantajları ızgara deseni bölümünde listelenenlerle aynıdır.

Dağıtım Sistemlerinin Hidrolik Analizi

En sık kullanılan yöntemler şunlardır:

Ölü Nokta Yöntem

Kısa yoldan dağıtılacak suyu sağlayacak "ölü noktaların" yerlerini belirleyin. Ölü noktalarda akış dağıtımı yapılmayacaktır.
Ölü nokta sistemini döngü sistemine dönüştürmek için, dal sistemine dönüştür. Bunu yapmak için her bir döngü için bir ölü nokta sapta. Ölü noktanın mesafesi döngünün her 2 tarafından da eşit olmalıdır.

Hardy-Cross Yöntemi

Bu yöntem, kapalı döngü boru ağlarına uygulanabilir.
Sistemden çıkışlar düğümlerden olur ( Düğüm : Her boru bölümünün uç noktası). Bu varsayım boru hatlarında uniform akışla sonuçlanır.
Hardy-Cross analizi, aşağıdaki ilkelere dayanmaktadır:
1. Her kesişim noktasında, toplam giriş toplam çıkışa eşit olmalıdır. (Akış süreklilik kriteri)
2. Su irtifası denge kriteri: Herhangi bir kapalı-döngü etrafında su yüksekliği kayıplarının cebirsel toplamı sıfırdır.
Belirli bir boru sistemi için, bilinen noktalardaki kesişim akışlarının, Hardy-Cross yöntemi ile çözümü borularda başlangıç tahmin akımlarına dayalı iteratif bir işlemdir. Saat yönünde ve saat yönünün tersi yönde yük kayıpları her döngü içinde eşit olana kadar tahmini boru akışları yineleme ile düzeltilir.

For a given pipe system, with known junction outflows, the Hardy-Cross method is an iterative procedure based on initially estimated flows in pipes. Estimated pipe flows are corrected with iteration until head losses in the clockwise direction and in the counter clockwise direction are equal within each loop.

Eşdeğer Boru Yöntemi

Eşdeğer boru çözümü, bir su dağıtım sistemi gibi, çözümü daha kolay bir analiz için basit bir boru sistemine dönüştürür. Bir eşdeğer boru yük kaybı ve deşarjın, gerçek boru sisteminin yük kaybı ve deşarjı ile eşdeğer olduğu hayali bir borudur. Çap, boy ve pürüzlülük: Bir borunun üç ana özelliği vardır. Pürüzlülük azaldıkça, C katsayısı da azalır. Mesela yeni düz bir borunun C=140 iken, pürüzlü bir boruda C=100’dür.Buradaki iki özellikten herhangi birini kabul edip, bir boru seçilir. Bu nedenle, farklı çaplarda, uzunlukları ve pürüz faktörleri farklı boru sistemi için, belirli bir pürüzlülük faktörü (en sık C = 100) ve çap olarak ta (en yaygın D = 8 ") seçilebilinir. Eşdeğer boru yöntemi için en yaygın formül Hazen-Williams formülüdür.

6.2.Borular

Bir su borusu tüketicilere işlemden geçirilmiş içme suyu taşımak için tasarlanmış herhangi bir boru veya tüptür. Çeşitleri tüm kasabaları, bir cadde veya bina grubu, ya da her bina içinde yer alan küçük çaplı boruları taşıyan büyük çaplı ana boruları içerir.

Malzemeler; genellikle su boruları dökme demir, polivinil klorür (PVC), bakır, çelik veya betondan oluşturmaktadır.

Fotoğraf 6.1. Boruların Döşenmesi

Yüzyıllar boyunca, kurşun su boruları için en favori malzemeydi, çünkü onun yumuşaklığı pratik olarak onun her şekle girmesini sağlıyordu (Bu kullanım o kadar ortaktı ki, 'kurşunculuk' kurşun olarak Latince'den üretilerek geldi). Bu yıllar önce kurşunla ilgili sağlık riskleri tam olarak anlaşılmış bir kaynak sağlama ile ilgili sağlık sorunları vardı; Bunlar arasında ölü ve bebek ölümleri yüksek oranda idi. Hala kurşun su boruları vardır ve 20. yüzyılın başlarında kullanılmıştır ve birçok hane içinde bulunmaktadır. Kurşun-kalay alaşımı lehim bakır boruları birleştirmek için yaygın olarak kullanılırdı, ancak modern uygulamada kalay-antimon alaşımlı lehimler, bakır birleşimler için kullanılmakta böylece kurşunun zararları ortadan kaldırılmaktadır.

Su dağıtımı önce ya da kullanım noktasında arıtılması duruma bağlıdır. İyi planlanmış ve tasarlanmış su dağıtım şebekelerinde, su genellikle dağıtımdan önce arıtılır ve bazen son kullanıcıya yolda kirlilik bulaşmasını engellemek amacıyla, klorlanmış olarak verilir. Su borularının çeşitleri tüm kasabaları, bir cadde veya bina grubu, ya da her bina içinde yer alan küçük çaplı boruları içeren büyük çaplı ana boruları içerir. Su boruları bir bina içinde bireysel çıkışları beslemek için kullanılan küçük 12.7 mm borulardaki çaptan, 3,65 m dev şebeke büyüklüğünde değişebilir. Yaygın su boruları oluşturmak için kullanılan malzemeler polivinil klorür (PVC), demir, bakır, çelik döküm ve eski sistemler beton veya kil olarak sayılabilir. Uzun hatlar yapmak için, su borusu uzunlukları birleştirmeleri, flanşlı, meme başı, sıkıştırma veya lehimli eklemler ile mümkündür.

Boru Tipleri

Borular çeşitli türlerde ve boyutlarda gelir. Metalik borular, çimento boruları ve plastik borular: Bunlar üç ana kategoriye ayrılabilir. Metalik borular ; çelik boru, galvanizli demir boru ve döküm borulardır. Çimento boruları; Beton çimento boruları ve asbestli çimento boruları olarak bulunmaktadır. Plastik borular ; plastikleştirilmiş polivinil klorür (PVC) boru olarak bulunmaktadır.

Çelik Borular

Çelik borular nispeten pahalı, ama daha güçlü ve tüm su temini boruları içerisinde en uzun ömürlü olanıdır. Bunlar çoğu diğer borulara göre uygun (uzun) uzunluklarda gelir ve böylece daha düşük kurulum / ulaşım masrafları olur, yüksek su basıncına dayanabilir. Onlar da kolaylıkla kaynak yapılabilinir.

Galvanizli Çelik veya Demir Borular

Galvanizli çelik veya demir borular ; su ve atık su için sıhhi tesisat sektöründe geleneksel boru malzemesidir. Hala dünyada kullanılmasına rağmen, popülaritesi azalmaktadır. Suyun akışı yavaş veya statik olduğu zamanlarda, iç korozyondan dolayı pas oluştuğundan, galvanizli çelik veya demir bruların kullanılması problemlidir. Galvanizli çelik veya demir boru, aynı zamanda tatsız bir tat verebilir ve korozif koşullarda taşınan suyun kokusu olabilir.

Dökme Demir Borular

Dökme demir borular oldukça istikrarlı ve yüksek su basıncı için uygundur. Ancak, dökme demir borular nedeniyle ulaşım sorunları ulaşılması zor yerler için uygun değildir. Buna ek olarak, ağır olmalarından dolayı, genellikle döşenmesi ve birleştirme maliyetleri nedeniyle, kısa uzunluklarda kullanılırlar.

Beton Çimento ve Asbestli Çimento Borular

Beton çimento boruları pahalı ama doğası gereği korosif değildirler. Bunların avantajı, son derece güçlü ve dayanıklı olmasıdır. Ancak, hantal ve ağır olmalarından dolayı, daha zordurlar ve alınması, taşınması ve döşenmesi masraflıdır.

Plastize Polivinil Klorür (PVC) Borular

PVC borular, aşındırıcı olmayan, son derece hafif ve dolayısıyla kullanımı kolay ve ulaşımı rahattır. Yine de, onlar güçlü ve uzun boylarda olmaları, montaj / ulaşım maliyetlerini düşürür. Bununla birlikte, zemin üzerinde maruz kaldığında, fiziksel hasar eğilimli ve ultraviyole ışığa maruz kaldığında kırılgan hale gelir. PVC genişleme ve daralma ile ilgili sorunlara ek olarak, malzemenin yumuşatılması ve 65 ° C'nin üzerindeki sıcaklıklara maruz kaldığında deforme olacaktır.

Mali Hususlar

Kurulum maliyetleri projenin toplam maliyetinin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Gerçek boru maliyetindeki farklılıklar çoğu projenin toplam maliyetini değiştirmez. Bununla birlikte,aşağıdaki faktörler kurulum maliyeti ve borunun seçimi ile ilgili dikkate alınmalıdır:

Boru Ağırlığı: Hafif boru daha kolay ve hızlı işlenebilir.
Montaj kolaylığı: İtmeli eklem, cıvatalı eklemden çok daha hızlı monte edilebilir.
Boru gücü: Eğer boru dış baskılara dayanacak şekilde özel yatak gerektiriyorsa, ve bir diğer boru bunu gerektirmiyorsa, buradaki boru seçimi boruyu döşeme maliyetlerini etkileyebilir.

Sağlık Yönünden Bir dağıtım sistemindeki sızıntı, kaynaktan veya arıtma tesisinden gelen suyun dağıtım sistemi tüketiciye ulaşmadan önce kontamine olma olasılığını artırır. Ayrıca, sızıntı son kullanıcıya gelirken yolda önemli su kaybına neden olabilir. Dağıtım sistemi iyi yönetilmeli, tasarlanmalı ve minimum su sızıntısı olacak şekilde yapılmalıdır. İç boru basıncı sürekli dış hidrostatik basıncından daha büyük olmalıdır. Bu sızıntıların kaybını azaltmak ve patojenik mikroorganizmaların aşırı büyümesini minimize etmek, suyun düzgün dağıtımını sağlayacaktır. Klor veya kloramin dezenfektan belli bir seviyede ise dağıtım sistemi içindeki kirlilik riskini azaltacaktır. Dağıtım sırasında kontamine su girişleri, önemli su bazlı patojenlerin kaynağı ve su hastalıklarının nedenidir.

Genellikle, su boruları bakırdan ve banyo armatürleri bakır (pirinç, bronz) içeren alaşımlardan yapılmış olabilir. (ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA)) umumi su dağıtımında, bakır borularda maximum 1,300 per milyar (ppb) Maksimum Kirletici Seviyesi Hedefi (MCLG) koymuştur. MCLGs sağlık standartları açısından uyugulanabilirliği yoktur.) Başlıca kaynağı boru ve banyo armatürleri olan bakır, korozif (asidik) su nedeniyle, suyun içine süzülmektedir. Bazı banyo armatürlerin üzerinde mavi-yeşil lekeler kalır, bu suda bakır varlığının bir işaretidir. Genellikle, içme suyunun bakırda birkaç saat bulunması, fazla bakırın sıhhi tesisat ile gelmesi demektir. Bu nedenle, içmek ve yemek pişirmek için kullanmadan önce sık sık önemli ölçüde bakır düzeyini azaltmak için, suyu 30 ila 60 saniye süreyle akıtmak gerekir.

Uygulanabilirlik Su boruları, özellikle içme için su dağıtımı olamk üzere hemen hemen her yerde gereklidir. Su borularının en sağlam ve dayanıklı tipleri çimentodan yapılır. Onların ağırlığından dolayı yüklenmeleri zor ve pahalıdır. PVC boruları ulaşılması zor uzak bölgelere yüklemek daha kolay ve çok daha hafif olduğundan uygundurlar.

6.3. Mühendislik Yapıları

6.3.1. Su Kaynakları

Su kaynağı havzası, genellikle dağlar ve tepelerle çevrili, suyun aktığı ve belirli bir noktaya geldiği yerdir.

Yağmur bir su toplama havzasındaki yere düştüğünde, okyanus veya göle yerçekimi vasıtasıyla akar. Su zemin üstünde akarsa ona yerüstü suyu denir. Eğer yeraltına girerse, ona yeraltı suyu denir. Yerüstü ve yeraltı suları, derelere, nehirlere, göllere, lagünlere ve su kanallarına akarlar. Bu su da sonunda okyanusa akar.

Su havzaları içinde, barajlar su depolamak ve bize daha kalıcı bir su kaynağı vermek için nehirler üzerine inşa edilmişlerdir.

Havza yüzeyinde, 100 metrekare üzerine düşen yağmur on milimetre olarak yağarsa, 1000 litre suya eşittir; ve havza yüzeyinde 1 hektar üzerine düşen yağmur on milimetre olarak yağarsa 100 000 litre suya eşittir.

O bölgeye su sağlanmasının sürdürülebilir olması, sosyo-ekonomik bağlamda uygun olması ve temel teknik kriterleri yerine getiriyor olması gerekir.

Eğim: zemin eğimi su hasadı için kısıtlayıcı faktör olan bir anahtardır. Su toplama yamaçları % 5 ten fazla eğimli ise, düzensiz su akışlarından ve büyük miktarda toprak hafriyatı olacağından, ekonomik değillerdir.

Topraklar: sulama için uygun zeminlerin temel niteliklerine sahip olmalı: tuzlu ya da sodyumlu değil, derin ve ideal doğal doğurganlığa sahip olmalıdır. Su toplamanın uygulanması için ciddi bir sınırlama kumlu dokulu toprak olmasıdır. İnfiltrasyon hızı yağış yoğunluğundan daha yüksek ise, hiçbir akış meydana gelmeyecektir.

Maliyetler: inşaatta toprak/taş miktarları doğrudan doğruya maliyeti etkiler, hele tek başına yapılmaya kalkışılırsa, ne kadar yoğun bir emek verilmesi gerektiği anlaşılır.

Bir İçme Suyu Havzası Nedir? Bir içme suyu havzası, yağışın nehirlerde ve akarsularda toplanması, bunların da rezervuarlarda toplanması veya yağmur suyunun yeraltına akarak, yeraltı suyu olarak akması ve yeraltı akiferlerinde depolanmasıdır. Toplanan su daha sonra toplum için içme suyu haline gelir.

Bir İçme Suyu Kaynağı Olarak Nehirler. Bir nehir ve havza çevresinde arazi kullanımı nehirde suyun kalitesini ve miktarını etkiler. İnsanlar araziyi kullanırken, dikkatli davranmaları ve nehirlerin sağlıklı kalmasını sağlamaları önemlidir. Bir nehir çevresindeki tüm faaliyetlerin etkilerini ve havzayı yönetmeye, toplam havza yönetimi denir.

Nehirler barajların yakaladığı ana su kaynağıdır. Su barajlarda toplanır, saklanır, işlenir ve daha sonra eşit olarak ihtiyacı olan bölgelere dağıtılır.

Su Havzalarını Korumak Neden Önemlidir? Korumalı içme suyu kaptajları, “doğal” bir bariyer gibi kirlenmeyi önler ve verimi yüksek kaliteli su sağlar. Kaynağında içme suyunu koruyarak, kirlenme riskini minimize etmek, topluma verilmeden önce arıtma düzeyini düşürür. Kaynak suyunun korunması güvenli, kaliteli içme suyu sağlamak için çok önemli bir adımdır. İçme suyu havzaları içinde arazi kullanımları ve faaliyetleri olumsuz su kalitesini etkileyebilir. Kirlenmenin üç ana tipi vardır:

Mikrobiyolojik (protozoa, bakteri, virüs) - genellikle insanlardan ya da (örneğin, inek) evcil hayvanların (septik tanklar ya da doğrudan su kütlesi teması) dışkı malzeme ile ilişkilidir.
Kimyasal - genellikle yakıt dökülmeleri, çöp damping, pestisitler veya gübre ile ilişkilidir.
Fiziksel - türbidite (bulanıklık) olması. Bu erozyondan ve yollarda veya rezervuar kıyısında domuzların dolaşması, yangınlar, araçların veya atların kirletmelerinden olabilir.

İçmesuyu Havzalarını Nasıl Koruyabiliriz? Yeni içme suyu kaynağı geliştirildiği zaman, arazi özel su alma arazisi olarak kullanılmalıdır. Genişleme veya yüksek riskli arazi kullanımları desteklenmeyebilir ve bazı faaliyetler kirlenmeye karşı kaynak suyunu koruyamıyor olabilir, bu tip durumlarda halk sağlığını tehdit edecek birşey yapılmamalıdır.

6.3.2.Reservoirs

Rezervuarlar

Bir rezervuar (etimoloji: Fransızcada rezerve "depo" denir) genişlemiş doğal ya da yapay göl, depolama gölet veya baraj suyu depolamak için bir baraj ya da suyu depolamak üzere oluşturulur. Rezervuarlar su olan bir gövdede, drene bir akımı kontrol ederek oluşturulabilir. Onlar da bir baraj kullanarak nehir vadilerinde inşa edilebilir. Alternatif olarak, rezervuar düz zemin kazı ve / veya istinat duvarları ve su setleri inşa ederek oluşturulabilirler.

Tank rezervuarları su veya gaz barındırıp, yüksek ya da gömülü olabilirler. Su tankı rezervuarlarına sarnıç ta denir.

Yeraltı depoları toprak altında çoğunlukla sadece su ve petrol saklar.

REZERVUARLARIN TİPLERİ

Vadilerde Baraj rezervuarları. Bir vadide inşa edilen bir baraj havzasının sağlanması, doğal topografyaya dayanır. Baraj tipik olarak doğal havzanın alt vadinin dar kısmında yer almaktadır. Baraj, vadinin en dar kısmında inşa edilir. Vadinin kenarları doğal duvarlar olarak hizmet ederler, baraj da en dar kısımda inşa edilerek gerekli sağlamlığı sağlar ve düşük inşaat maliyeti ile inşa edilir.

Fotoğraf 6.2. Vadilerde Baraj Rezervuarları

Birçok rezervuar inşaat projelerinde, insanların taşınması, evlerini değiştirmesi gerekti, tarihi eserler taşındı ve bazen çevre yeniden yapılandırıldı.

Bir vadide bir rezervuar inşaatında yapının yönlendirilmesi için nehir gerekir ve sık sık by-pass kanaldan veya geçici bir tünelden geçer.

Tepelik bölgelerinde, rezervuarlar genellikle mevcut gölleri genişleterek inşa edilir. Bazen bu tür rezervuarlarda yeni üst su seviyesi besleyici akımlarının bir veya daha fazla üzerinde havza yüksekliğini aşıyor olabilir. Bu gibi durumlarda, ek yan baraj hazne içermesi gerekmektedir. Topografinin tek bir büyük depo için uygun olmadığı durumlarda, birkaç tane zincir halinde küçük rezervuarlar inşa edilebilinir.

Kıyıda yapılan Rezervuarlar. Değişken akışlı ve miktarda nehirden alınan suyun pompalanması veya bir sifonla alınması gerektiği durumlarda, bankside rezervuarları su depolamak için inşa edilir.

Fotoğraf 6.3. Rezervuar. Bu tür rezervuarlar genellikle kısmen kazı yapılarak ve etrafı 6 km ( 4milden) daha çok olabilecek ekilde çevresinde toprak set veya dolgu yapılarak inşa edilirler (https://en.wikipedia.org/wiki/Reservoir - cite_note-ICEQueenMary-7 ).

Hem rezervuar ve toprak zemini geçirimsiz bir astar ya da karottan olması gerekir: Başlangıçta bunlar genellikle karışık kille yapılmış, ancak bu genellikle haddelenmiş kil olarak modern kullanımı ile yer almıştır. Bu tür rezervuarlarda saklanan su süresi aylar olabilir, bu sure zarfında normal biyolojik süreçler uygulanarak büyük ölçüde birçok kirletici azaltılır ve hemen hemen bulanıklık ortadan kaldırabilinir. Nehirde oluşabilecek kirlilikten veya su kuraklığından dolayı, bankside rezervuarları su almayı bir süreliğine durdurabilir.

Servis Rezervuarları. Servis rezervuarları, arıtmadan sonra tam dağıtım noktasına yakın yerde suyu toplarlar. Birçok servis depoları, su kuleleri, peyzajı nispeten düz beton sütun üzerine sık sık yüksek yapılar olarak inşa edilmişlerdir. Diğer hizmet rezervleri özellikle daha tepelik veya dağlık ülkelerde, yeraltında bulunmaktadır. Servis rezervuarlarının su sağlanmasında birçok görevleri vardır; su dağıtım sisteminde yeterli su sağlanması, tüketicilerin çok yoğun taleplerini karşılamak, arıtma tesisilerinin optimum verimle çalışmasını sağlamak gibi. Geniş hizmet rezervuarlarında da pompalama maliyetlerini düşürmek için, enerji maliyetlerinin düşük olduğu saatler seçilerek depoya su doldurulabilinir.

Fotoğraf 6.4. Servis Deposu

6.3.3.Barajlar

Antik çağda, barajlar sadece su temini ve sulama amaçlı inşa edilmişlerdir. Medeniyetler geliştikçe, su temini, sulama, taşkın kontrolü, navigasyon, su kalitesi, sediment kontrolü için enerjiye daha fazla ihtiyaç olmuştur. Bu nedenle, barajlar, su temini, taşkın kontrolü, sulama, navigasyon, sedimantasyon kontrolü ve hidroelektrik gibi belirli amaçlar için inşa edilmeye başlanmıştır. Bir baraj bir nehir havzasının su kaynaklarının geliştirilmesi ve yönetiminde mihenk taşıdır. Çok amaçlı baraj, gelişmekte olan ülkeler için çok önemli bir projedir çünkü nüfus, böyle bir yatırımdan evsel ve ekonomik faydalar alır.

Su talebi dünyada giderek artmaktadır. Yeryüzünde hiçbir canlı susuz yaşayamaz, havanın ve karanın dışında bizim en önemli kaynak sudur. Geçtiğimiz üç yüzyıl boyunca, tatlı su kaynaklarından çekilen su miktarı 35 kat artmıştır, nufüs ise 8 kat artmıştır. Şu andaki 5.6 milyar olan dünya nüfusu ile ve her yıl 90 milyon artış ile, ve yüksek standartta bir yaşam beklentisiyle, global su talebinin her yıl yüzde 2-3 daha artacağı beklenmektedir.

Fotoğraf 6.5. Barajdan bir Görüntü

Ama tatlı su kaynakları sınırlıdır ve düzensiz dağılmıştır. Çok tüketimin olduğu, zengin su kaynakları olan ve yüksek teknik altyapısı olan yerlerde, suyun korunması, geri dönüşümü ve tekrar kullanımının sağlanması suyun korunması yönünden bir avantaj olacaktır. Birçok diğer bölgelerde ise, su bulunması, daha da geliştirilmesi, mevcut düşük seviyesinden yükseltmek ve hatta mevcut toplulukların sadece hayatta kalma ya da nüfusun hızlı artışından kaynaklanan sürekli artan talebi karşılamak için önemlidir. Bu bölgelerde, kaynaklarda kurulan barajların yaptığı katkılardan vazgeçmek mümkün değildir.

Fotoğraf 6.6. 7. yüzyılda kurulan ve hala kullanımda olan Sayamaike barajının havadan görünüşü

Mevsimsel değişimler ve iklim düzensizlikleri sel ve kuraklık gibi felaketler, nehirlerin verimli kullanılmasını engellemektedirler. Neredeyse 5000 yıldır barajlar fazla su olduğu zaman suları depolayarak ve bunları kuraklık esansında vererek ve selleri azaltmak gibi görevlerde bulunmuşlardır.

Bugün, yaklaşık 6.000 km3 toplam depolama kapasitesine sahip barajlar, açıkça dengesiz dağıtılan ve büyük mevsimsel dalgalanmalara maruz kalan sonlu su kaynaklarının, etkin yönetimine önemli bir katkı sağlamaktadırlar.

Barajların çoğu tek amaçlı barajlardır, ancak şimdi çok amaçlı barajların sayısı giderek artmaktadır. Dünya Barajlarının kayıt edildiği yayına göre, sulama için yapılan barajlar en yaygın barajlardır. Tek amaçlı barajlar arasında, % 48 sulama, % 17 hidroelektrik (elektrik üretimi), su temini için % 13, taşkın kontrolü için % 10, rekreasyon için % 5 ve % 1 den daha az navigasyon ve balık yetiştiriciliği içindir.

Evsel ve Endüstriyel Kullanım için Su Temini

Suyun bizim medeniyetimiz için ne kadar gerekli olduğu vurgulanmıştır. Yeryüzünde düşen toplam yağışı hatırlamak önemlidir, çoğu deniz üzerine düşer ve yeryüzünde düştüğü büyük bir kısmı yüzey akışı olarak sona erer. Toplamın sadece % 2'si yeraltına geçer. Düzgün planlanmış, tasarlanmış ve inşa edilmiş ve su depolamak için kurulan barajlar, bu noktada su temini gereklerini yerine getiren doğru önemli bir katkı sağlamaktadırlar. Hidrolojik döngüde varyasyonları yerleştirmek için, barajlar ve rezervuarlar su depolamak ve daha sonra kuraklık ve sıkıntı sırasında, suyu sağlamak için gereklidirler.