12.7.Arıtma ve sanitasyon maliyetlerine genel bakış

İnsanlara modern su ve sanitasyon altyapısı sunabilmenin ekonomik maliyeti, aşağıda belirtilmiş olan yedi temel bileşenin toplamıdır:

 1. İşlenmemiş suyun, alternatif kullanımlar yerine insanlara temin edilmesinden doğan fırsat maliyetleri (kaynak kiralama)

 2. Arıtılmamış suyun şehirde depolanması ve şehre taşınması

 3. İşlenmemiş suyun, içme suyu standartlarına çıkarılabilmesi için arıtılması

 4. Arıtılmış suyun şehir içinde yaşayan insanlara dağıtılması

 5. Atık suyun evlerden toplanması (lağım suyunun toplanması)

 6. Atık suyun arıtılması (lağım suyunun arıtılması)

 7. Arıtılmış suyun tahliyesi nedeniyle diğerleri üzerinde oluşan herhangi bir maliyet veya zarar (olumsuz dışsallıklar).

Söz konusu yedi bileşenin ortalama birim fiyatlarını örneklemek amacıyla Tablo 12.3'de bazı genel hesaplamalar kullanılmıştır. Tablo 3 kapsamında belirtilen maliyet tahminleri hem sermaye harcamalarını hem de işletme&bakım harcamalarını kapsamaktadır. Yıllık sermaye maliyetleri; fiili iskonto oranı %6 ve sermaye ekipman ve tesislerinin ortalama ömrü 20 yıl olarak varsayılıp, 0,09 olan sermaye geri kazanım katsayısı kullanılarak hesaplanır.

Bu farklı unsurların birim maliyetleri, farklı konumlarda ciddi oranda değişiklik gösterebilir. Örneğin, bol miktarda temiz su kaynağı bulunan bir yer olabilir bu durumda işlenmemiş su arzının fırsat maliyeti ve işlenmiş atık suyun tahliye zararlarının maliyeti aslında çok düşük, hatta sıfır bile, olabilir (Whittington ve diğerleri, 2009). 

Tablo 12.5 Arıtılmış suyun ve Sanitasyon Hizmetlerinin Maliyet Tahminleri (Whittington ve diğerleri, 2009)                                           

Diğer taraftan; özellikle de depolama ve aktarma, işlenmemiş duyun içme suyu standartlarına arıtılması (öğe 3) ve kanalizasyonun arıtılması olmak üzere, maliyet bileşenlerinden bazıları tipik olarak ölçek ekonomilerine tabidir. Bu, ne kadar fazla miktarda su veya atık su arıtılırsa, birim maliyetin o oranda düşeceği anlamına gelmektedir. Diğer maliyet bileşenleri, olumsuz ölçek ekonomilerine tabidir. Büyük şehirler, ilave tatlı su kaynağı araştırmalarında gün geçtikçe daha uzağa gitmekte olduğundan, iyi su depolama alanlarının bulunması zorlaşmakta ve işlenmemiş suyun depolanması ve insanlara ulaştırılması (öğe 2) ile ilgili maliyetler artmaktadır. Farklı maliyet bileşenleri arasında ödünleşme olmaktadır: bir maliyet bileşeni ancak başka bir maliyet bileşeninde artış meydana gelmesi durumunda azaltılabilmektedir. Örneğin, atık suya sadece, ikincil arıtmadan çok daha ucuz olan, birincil arıtma uygulanabilmektedir ancak bunun yapılması durumunda, atık suyun tahliyesi ile ilgili olumsuz dışsallıklar artış göstermektedir (Whittington ve diğerleri, 2009).