12.6.İçme suyu teknolojilerinde maliyet tahmin yöntemleri (İş Bölümü Yapısı Yaklaşımı)

İçme suyu arıtma sistem maliyetlerinin tahmin edilmesi sırasında farklı modeller kullanılır. Bunların birçoğu, mevcut en iyi içme suyu teknolojilerinin maliyetleri ile performansının değerlendirilmesi için geliştirilmiştir. Arıtma maliyetlerinin tahmin edilmesi amacıyla EPA (Birleşik Devletler Çevresel Koruma Kurumu), içme suyu teknolojilerinin gelişen birim maliyetleri ile ilgili olarak yeni bir maliyet modelleme yaklaşımı geliştirmiştir. Söz konusu teknik, birim maliyetlerin tahmin edilebilmesi amacıyla teknolojinin ayrı bileşenlere bölünmesini kapsayan iş bölümü yapısı (WBS) metodolojisini kullanmaktadır. Bu model, bileşenlere göre birim maliyet ve toplam maliyet bilgisi sağlamaktadır.

Söz konusu model, aşağıda belirtilenlerle ilgili tahminleri de kapsar:

• Ek maliyetler (izinler, pilot çalışmalar ve arazi istimlakı gibi)
• Dolaylı yatırım maliyetleri (şantiye çalışması ve gayrinakdi kredi ve yükümlülükler gibi)
• Yıllık işletme ve bakım maliyetleri (EPA 2014)

 İş Ayrışım Modeli (WBS) modeli uyarınca, herhangi bir teknolojiye sahip olan arıtma tesisinin maliyet ve işletme şeması Şekil 12.4'de gösterilmiştir^.

Proje yönetimi ve sistem mühendisliğindeki iş ayrışım yapısı (WBS), projenin alt bileşenlere ayrılmasına denir. İş ayrışım yapısı, ekibin işlerini yönetilebilir bölümlere ayıran kilit bir proje çıktısıdır. Proje Yönetimi Bilgi Kütüğü (PMBOK) iş ayrışım yapısını; "proje ekibi tarafından yürütülecek işlerin çıktıya yönelik olarak hiyerarşik bir şekilde alt gruplara ayrılması" olarak tanımlamaktadır. https://en.wikipedia.org/wiki/Work_breakdown_structure

Şekil 12.4 İş Bölmü Modelinde arıtma maliyetlerinin oluşturulması amacıyla kullanılan yapısal özellikler (EPA, 2014)

WBS'ye Dayalı Modellerin Geliştirilme Çerçevesi

Adım 1: Ortadan kaldırılması gereken kirletici madde, arıtmanın yapılması gereken akış, içeriye giren suyun niteliği ve arıtılan suyun nitelik gereksinimleri uyarınca arıtma gereksinimlerini belirleyin ve sonrasında, söz konusu gereksinimleri karşılayacak nitelikte olan arıtma teknolojilerini veya birkaç teknolojinin birleşimini kullanın.

Adım 2: Tüm teknolojileri uygulayan genel tasarım varsayımlarının geliştirilmesi (örn; kimyasal depolama kapasitesi).

Adım 3: Arıtma performansını etkileyebilecek sahaya ve teknolojiye özgü tasarım varsayımlarını ve gereksinimlerini geliştirin (örn; suyun alkalitesi gibi içeriye akan su bileşenleri veya pH gibi su nitelik parametreleri ile ilgili varsayımlar).

Adım 4: Teknoloji için temel süreçleri gösteren tipik bir süreç akış şeması veya P&ID (Borulama ve Araç Yerleşim Düzeni Şeması) hazırlayın ve ekipman gereksinimlerini belirleyin.

Adım 5: Her bir temel sürecin ana unsurları için, boyut ve miktarları da kapsayacak şekilde ekipman gereksinimlerini hesaplayın. Her bir bileşen (veya grup) seviyesinde, malzeme seçimlerini belirleyin (örn; paslanmaz çelik veya PVC boru malzemesi).

Adım 6: Arıtma ekipman gereksinimlerini; ekipman türü, büyüklüğü ve malzemesi cinsinden birim maliyetleri kapsayan veri tabanları ile ilişkilendirin. Birim maliyetleri, adım 5'de belirtilen büyüklük ve miktar gereksinimleri ile çarparak bileşen seviyesinde tasarım maliyetlerini elde edebilirsiniz.

Adım 7: Doğrudan sermaye maliyetini belirlemek için seçili bileşenlerin maliyetlerini hesaplayın.

Adım 8: Toplam sistem sermaye maliyetini belirlemek için dolaylı ve ek maliyetleri hesaplayın ve ekleyin.

Adım 9: İşletme ve bakım maliyetleri tahminlerini yapın.